Çekin üç tarafı
Keşideci çeki düzenleyen ve hesabında karşılığını bulundurmakla yükümlü olan kişidir. Muhatap çekin çekildiği bankadır; çek ancak bir banka üzerine düzenlenebilir. Lehtar / hamil çeki tahsil edecek kişidir; çek ciro edilerek el değiştirebilir, son elinde bulunduran hamil olur.
İleri tarihli çek ve çek vadesi
Kanunen çek "görüldüğünde" ödenir; ancak uygulamada üzerine ileri bir tarih yazılan vadeli çek yaygındır ve alacağın ne zaman nakde döneceğini bu tarih belirler. Çek vadesi, keşide tarihi ile üzerindeki tarih arasındaki takvim günüdür: 15 Mart'ta düzenlenip 14 Mayıs tarihli bir çekin vadesi 60 gündür. Elde farklı vadeli birkaç çek varsa hepsinin tek vadesi ortalama vade ile bulunur. İbraz süresi ve erken ibraz kuralları Çek Kanunu'ndaki güncel düzenlemeye bağlıdır; vadeden önce ibraz etmeden önce yürürlükteki hükmü kontrol edin.
Çek bozdurma (kırdırma) kaça mal olur?
Vadesini beklemeden nakde çevrilen çekten iskonto düşülür. Yıllık %40 varsayımıyla 100.000 TL'lik, 60 gün vadeli bir çek:
| Kalem | Hesap | Tutar |
|---|---|---|
| İskonto | 100.000 × 0,40 × 60 ÷ 365 | 6.575,34 TL |
| BSMV (ticari, %5, iskonto üzerinden) | 6.575,34 × 0,05 | 328,77 TL |
| Ele geçen | 100.000 − 6.575,34 − 328,77 | 93.095,89 TL |
Banka ya da faktoring kuruluşunun dosya/komisyon ücreti bu tabloya eklenir. Teklifleri karşılaştırırken oran değil ele geçen net tutar kıyaslanmalıdır.
Karşılıksız çek
İbraz anında hesapta yeterli karşılık yoksa banka çeki "karşılıksız" işlemine tabi tutar ve yasal sorumluluk tutarına kadar ödeme yapar; kalan alacak için hamil icra yoluna gider. Keşideci açısından sonuç yalnızca borç değil, çek düzenleme yetkisinin kısıtlanması ve kredi sicilinin bozulmasıdır. Bu yüzden çek takvimi, ödeme gününde hesapta ne kadar para olacağıyla birlikte planlanır.
Sık sorulanlar
Çek vadesi nasıl hesaplanır? Tek çekte vade, keşide (düzenleme) tarihi ile üzerindeki tarih arasındaki takvim günüdür. Birden çok çek için tutar ağırlıklı ortalama vade hesaplanır: Σ(tutar × gün) ÷ Σ tutar.
Çek bozdurma ne kadar tutar? Yıllık %40 varsayımıyla 100.000 TL'lik 60 gün vadeli çekte iskonto 6.575,34 TL, ticari işlemde iskonto üzerinden %5 BSMV 328,77 TL; elinize 93.095,89 TL geçer. Dosya ve komisyon ücreti varsa net tutar daha da düşer.
Çek karşılıksız çıkarsa ne olur? Banka, ibraz anında hesapta karşılık yoksa çekin arkasına "karşılıksızdır" işlemi yapar ve her yıl ilan edilen yasal sorumluluk tutarı kadar ödeme yapar; kalan tutar için hamil, keşideciye karşı yasal yollara başvurur. Karşılıksız çek keşidecinin çek düzenleme yetkisini ve kredi sicilini etkiler.
Tutar, vade ve oranı girin; iskonto, BSMV ve elinize geçecek tutar anında hesaplanır — ücretsiz, üyelik gerekmez.
Çek Kırdırma (Bozdurma) Hesaplama → Çek Vadesi Hesaplama →İlgili terimler
- İskonto — vadeli alacağın faiz düşülerek nakde çevrilmesi.
- Senet (Bono) — bankaya değil borçluya bağlı ödeme vaadi.
- Karşılıksız Çek — ibrazda karşılık yoksa ne olur.
- Ortalama Vade — birden çok çekin tek vadesi.
Forumda tartışılıyor
- Çek kırdırırken sorulacak tek soru: iç iskonto mu, dış iskonto mu?
- Çek portföyünü tarihe göre değil, tutar×gün'e göre sıralamayı denediniz mi?
Tüm terimler için Finans Sözlüğü sayfasına bakabilirsiniz.