Rotatif kredi (KMH / eksi hesap), bankanın işletmenize tanımladığı bir limitten ihtiyaç duydukça para çekip, nakit girince geri kapatabildiğiniz esnek bir kredi türüdür. Taksitli kredideki gibi sabit bir ödeme planı yoktur: bugün 100.000 TL çekip beş gün sonra 40.000 TL'sini kapatabilirsiniz. Bu esneklik KOBİ'ler için çok değerlidir; ama aynı esneklik, "bu kredi bana gerçekte kaça mal oluyor?" sorusunun cevabını da bulanıklaştırır. Bu yazıda o cevabı adım adım netleştiriyoruz.
Rotatif kredide faiz, çektiğiniz tutarın hesapta kaldığı her gün için ayrı ayrı hesaplanır. Banka her gün sonunda o günkü kullanılan bakiyeye bakar ve yıllık faiz oranını gün sayısına bölerek o günün faizini işler. Yani parayı 10 gün kullandıysanız 10 günlük, 37 gün kullandıysanız 37 günlük faiz ödersiniz — kullanmadığınız limit için faiz işlemez. Gün hesabında Türkiye'de yaygın uygulama ACT/365'tir: geçen gerçek gün sayısı sayılır, yıl 365 gün kabul edilir (bazı bankalar 360 kullanır; sözleşmenize bakın, fark küçük ama gerçektir).
Bankanın hesapladığı faiz, cebinizden çıkacak tek kalem değildir. BSMV (Banka ve Sigorta Muameleleri Vergisi) ticari kredilerde %5'tir ve matrahı yalnız faiz değil, faiz + komisyon toplamıdır — banka ayrıca komisyon alıyorsa BSMV onun üzerinden de hesaplanır. KKDF (Kaynak Kullanımını Destekleme Fonu) ise ticari kredilerde %0, bireysel (tüketici) kredilerde %15'tir. İşletme adına kullanılan rotatif kredide KKDF yükü yoktur; ama aynı bankadan şahsınız adına kredi çekseydiniz faizin %15'i kadar ek KKDF öderdiniz. Bu yüzden "ticari mi, bireysel mi" ayrımı maliyeti doğrudan değiştirir.
Rotatif kredide faiz genellikle her ay değil, devre sonlarında (çoğunlukla üç ayda bir: Mart, Haziran, Eylül, Aralık sonu) tahakkuk eder ve hesabınıza borç yazılır. Tahakkuk eden faizi o gün ödemezseniz, bu tutar anaparaya eklenir ve bir sonraki devrede faizin faizi işlemeye başlar. Buna bileşik tahakkuk denir. Krediyi uzun süre kapatmadan taşıyan bir işletme için yıllık %45 ilan edilen oran, bileşik etki ve vergilerle birlikte fiilen %50'nin üzerine çıkabilir. İlan edilen orana değil, efektif (bileşik) maliyete bakmak bu yüzden şarttır.
Rakamlarla görelim. 100.000 TL'yi yıllık %45 faizle 10 gün kullandığınızı varsayalım (ACT/365, komisyon yok):
Yani 10 günlük 100.000 TL'lik kullanım, vergisiyle birlikte yaklaşık 1.294,52 TL'ye mal olur. Banka ayrıca dönemsel komisyon alıyorsa (örneğin limit tahsis komisyonu), o komisyon da maliyete eklenir ve %5 BSMV komisyonun üzerinden de hesaplanır. Aynı örnek bireysel bir kredi olsaydı, 1.232,88 TL faizin %15'i kadar (184,93 TL) KKDF de eklenecekti.
Devre sonunda bankanın gönderdiği hesap özetinde tipik olarak şu kalemleri görürsünüz: dönem içi günlük bakiyeler (veya adat toplamı), tahakkuk eden faiz, komisyon, BSMV ve varsa KKDF. Kontrol etmeniz gereken üç şey: (1) faizin hangi gün bazıyla (360/365) hesaplandığı, (2) BSMV'nin faiz + komisyon toplamı üzerinden %5 olarak doğru alınıp alınmadığı, (3) ödemediğiniz faizin anaparaya eklenip eklenmediği. "Adat" kelimesini görürseniz şaşırmayın: adat, bakiye × gün çarpımının toplamıdır; faiz = adat × oran / 365 formülüyle aynı sonuca çıkar.
Rotatif Kredi Hesaplama aracına tutarı, oranı ve gün sayısını girin; faiz, BSMV ve toplam maliyeti saniyeler içinde görün.
Rotatif Kredi Hesaplama Aracını Aç →